Ratten trainen volgens onderzoek

• Geplaatst op 19 Augustus 2026
• Door DRD Knaagdierwinkel
• Geplaatst in Rat, Verrijking, Wetenschappelijk onderzoek
• 0

Ontdek hoe positieve training ratten helpt wennen aan handen, mensen en de transportbox, met keuze en kleine stappen.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat positieve training ratten kan helpen wennen aan mensen, handen en nieuwe situaties. Vooral targettraining is interessant, omdat je rat zelf mag kiezen om mee te doen. Dat is vaak fijner dan direct veel oppakken of vasthouden. In deze blog lees je wat dit onderzoek betekent voor het tam maken en verrijken van ratten thuis.

1) Waarom helpt training bij ratten?

Training helpt omdat je rat leert dat contact voorspelbaar en prettig kan zijn. Je vraagt iets kleins, beloont het juiste moment en laat je rat zelf meedoen. Dat geeft vaak meer rust dan meteen pakken, vasthouden of achter je rat aan bewegen.

Ratten zijn nieuwsgierige en slimme dieren. Ze leren snel van herhaling, vooral als de oefening kort en duidelijk is. Daarom past training goed naast andere vormen van verrijking, zoals ratscaping, foerageren, klimmen, knagen en veilige schuilplekken in de rattenkooi.

Bij tam maken is het doel niet dat je rat alles maar toestaat. Het doel is dat je rat stap voor stap leert: deze hand, stem en routine zijn bekend. Een rat die vrijwillig naar je toe komt, bouwt vaak fijner vertrouwen op dan een rat die steeds onverwacht wordt opgepakt.

2) Wat is targettraining bij ratten?

Targettraining betekent dat je rat leert om naar een doel te gaan of het doel aan te raken. Dat doel kan een targetstick, een lepeltje of een ander veilig voorwerp zijn. Raakt je rat het target aan? Dan geef je meteen een kleine beloning.

Je hoeft je rat hierbij niet te duwen, pakken of tegen te houden. Je nodigt uit en beloont wat goed gaat. Daardoor is targettraining heel geschikt als contact-oefening én als mentale verrijking.

• Je rat leert vrijwillig naar jou toe komen.
• Je rat leert een hand of target minder spannend vinden.
• Je kunt je rat later makkelijker verplaatsen.
• Je oefent samen, maar je rat houdt keuze.

Begin simpel. Houd het target stil. Beloon eerst al als je rat kijkt of dichterbij komt. Daarna beloon je pas als je rat het target met de neus aanraakt. Houd de oefening kort, zodat je rat zin houdt om mee te doen.

3) Hoe maak je ratten tam zonder te veel vasthouden?

Maak je rat tam met kleine stappen. Laat je rat eerst wennen aan je stem, geur en rustige bewegingen. Daarna kun je oefenen met naar de hand komen, uit de hand eten en kort aanraken.

Een fijne opbouw kan zo:

• Stap 1: Ga rustig bij het verblijf zitten en praat zacht.
• Stap 2: Geef iets lekkers bij de opening van het verblijf.
• Stap 3: Leg je hand stil neer en laat je rat zelf snuffelen.
• Stap 4: Beloon als je rat vrijwillig dichterbij komt.
• Stap 5: Oefen pas later met kort aanraken of optillen.

Wil je meer basisuitleg? Lees dan ook onze informatie over ratten tam maken. Voor passende beloningen kun je kijken bij rattensnacks. Geef beloningen klein, zodat je veel korte succesmomenten kunt maken.

4) Hoe leer je een rat vrijwillig in de transportbox gaan?

Een transportbox kun je rustig aanleren door hem niet alleen te gebruiken op spannende momenten. Zet de box soms open neer tijdens een veilige oefensessie. Laat je rat zelf kijken, snuffelen en instappen.

Zo kun je oefenen:

• Zet de transportbox open in een rustige, veilige ruimte.
• Leg een kleine beloning vlak voor de opening.
• Beloon als je rat dichterbij komt.
• Leg de beloning daarna net in de box.
• Sluit het deurtje nog niet meteen.
• Maak de oefening pas moeilijker als je rat ontspannen instapt.

Dit helpt bij verplaatsen, schoonmaken of een bezoek aan de dierenarts. Bekijk hiervoor de categorie transportboxen voor ratten. Combineer de box met een vertrouwde geur, bijvoorbeeld een beetje bekende bodembedekking uit het verblijf. Bekijk ook ratten bodembedekking.

5) Wat zegt het wetenschappelijk onderzoek?

Onderzoekers Wolf en Bashaw onderzochten 48 volwassen ratten gedurende zes weken. De ratten kregen twee oefensessies per week. Er werd gekeken naar targettraining, vrijwillig bewegen, positieve menselijke interactie en een andere leertaak.

De uitkomst past goed bij wat veel rattenbaasjes in de praktijk zien: targettraining lijkt breder te werken dan alleen aaien of alleen bewegen. In het onderzoek hing targettraining samen met minder maten van angst én minder angst voor onbekende mensen. Vrijwillig bewegen leek vooral te helpen bij angst. Positief contact met mensen leek vooral te helpen bij angst voor mensen.

Voor thuis betekent dit niet dat elke rat precies hetzelfde reageert. Het onderzoek is gedaan met laboratoriumratten en met 48 dieren. Dat is nuttig, maar je kijkt thuis altijd naar je eigen rat. Gaat je rat weg, bevriest hij of neemt hij geen beloning meer aan? Maak de oefening dan makkelijker en korter.

De belangrijkste les is: training is niet alleen een trucje. Het is ook verrijking. Je rat leert, beweegt, maakt contact en krijgt keuze. Dat is inhoudelijk sterker dan het oude idee dat veel vasthouden automatisch de beste manier is om een rat tam te maken.

Bron: Wolf & Bashaw, Applied Animal Behaviour Science, 2026. Positieve bekrachtiging, targettraining en welzijn bij ratten. Bekijk het onderzoek.

6) Hoe combineer je training met dagelijkse verrijking?

Training werkt het best als je rat ook buiten de oefening genoeg te doen heeft. Denk aan zoeken naar voer, klimmen, knagen, graven, schuilen en samen slapen met soortgenoten. Een rat die zich kan gedragen als rat, staat vaak meer open voor rustig contact.

Goede combinaties zijn:

• targettraining met een klein voermoment;
• naar de hand komen tijdens vrij rondlopen;
• een snack zoeken in een foerageerspeeltje;
• vrijwillig op een plateau komen tijdens het schoonmaken;
• in de transportbox stappen voor een kleine beloning.

Voor meer inrichting en afwisseling kun je kijken bij ratten speelgoed, ratten hangmatten en ratten huisjes.

Veelgestelde vragen

Wil je meer passende spullen voor jouw ratten bekijken? Start dan bij onze rattenafdeling of bekijk alle producten voor knaagdieren. Wil je dat we even met je meekijken? We denken graag mee. Je vindt onze klantenservice hier: contact. Specialist sinds 2011.