Paniek in Konijnenland

  • Geplaatst op
  • Door DRD Knaagdierwinkel
  • Geplaatst in konijn, RHD
  • 0
Paniek in Konijnenland

Begin december diende zich plotseling een nieuw konijnenvirus aan in Nederland. De paniek was compleet toen bleek dat ook gevaccineerde huiskonijnen aan deze ziekte konder overlijden.

Terwijl asiels hun deuren sloten en konijnenbaasjes onzeker achterbleven ontstond er een run op een vaccin dat de nieuwe ziekte wel konijn voorkomen.

Inmiddels is de rust enigszins wedergekeerd en zijn er vele dierenartsen die konijnen vaccineren tegen RHD-2. Maar het is duidelijk dat we op onze hoede moeten zijn voor nieuwe bedreigingen voor onze huisdieren.

Het Viraal Hemorragisch Syndroom is bekend onder vele synoniemen zoals VHD (Viral Haemorrhagic Disease) en RHD (Rabbit Haemorrhagic Disease). Besmette konijnen maken een tot vijf dagen na besmetting korte periode door met bloedingen (haima = bloed) waarna de meeste overlijden. Soms ontbreken symptomen echter. De eerste berichten van RHD stammen uit 1983. Destijds werd dit virus in het zuiden van China aangetroffen bij wilde konijnen. De ziekte breidde zich in een razend tempo uit in China en de landen eromheen. De aanwezigheid van het Chinese virus werd in 1989 in diverse Europese landen bevestigd. Dat was desastreus voor het toch al wankele bestand van wilde konijnen in Nederland. Hun aantal nam eind jaren vijftig af doordat een Franse bacterioloog het myxomatosevirus - bewust - had uitgezet bij zijn eigen konijnen. Het konijnenbestand is er door beide virussen nooit meer bovenop gekomen.

Keutels, mensen en bosvliegen

RHD wordt veroorzaakt door een calicivirus, een groep waartoe ook het niesziektevirus van de kat behoort. Om RDH te verspreiden moet een konijn in contact komen met speeksel of neusslijm dat virusdeeltjes bevat. Doordat konijnen snel sterven aan RHD is deze manier van overdracht erg inefficiënt. Het zijn daarom vooral de uitwerpselen van besmette konijnen die lange tijd besmettelijk blijven. Zij vormen de belangrijkste bron voor virusverspreiding. Ook mensen die in contact komen met een besmet, dood konijn kunnen het virus via hun handen, kleding of schoeisel overbrengen naar andere konijnen. In Australië is aangetoond dat een van de bosvliegen het virus ook kan meenemen naar andere konijnen. Wanneer het RHD-virus eenmaal opduikt in een gebied, zal het zich alleen maar uitbreiden en is de kans dat het verdwijnt nihil.

Van a naar 2

Het RHD-virus verandert constant, waardoor nieuwe varianten ontstaan. In 1997 werd al een variant aangetroffen die het oorspronkelijke virus in diverse Europese landen had verdrongen. Deze variant werd destijds RHD-A genoemd. In 2009 bevestigden onderzoekers in het Verenigd Koninkrijk dat er naast de virusvariant die verantwoordelijk was voor het grote aantal slachtoffers onder wilde konijnen een tweede variant voorkwam die nauwelijks tot geen klachten gaf. Deze variant zorgde wel voor de opbouw van afweer tegen het dodelijke virus. Daarmee bood het een natuurlijke bescherming aan het wilde konijn.

In 2010 werd in Frankrijk een RHD-variant aangetroffen die ernstige gevolgen had. Deze nieuwe variant, aangeduid met RHD-2, bleek ook de tegen RHD-gevaccineerde konijnen te treffen. Tot dan toe zagen we dat vaccinatie nog wel enige kruisafweer gaf doordat de virusvarianten slechts op kleine punten van elkaar verschilden. Net als het oorspronkelijke RHD-virus verspreidde de RHD-2 variant zich ook binnen Europa. In eerste instantie naar Spanje en het Verenigd Koninkrijk, later ook naar Duitsland, Italië en Tunesië. Het meest bijzondere van de RHD-2 variant is dat deze ook besmettelijk bleek te zijn voor hazen, een diersoort waar het oorspronkelijke RHD-virus geen vat op had. In 2014 waren er al konijnenfokkers in Nederland die te maken kregen met RHD-2. Bij hen overleden konijnen, ondanks vaccinatie. Dit nieuws bereikte echter nooit konijnenminnend Nederland. Het bleek bij incidenten. Inmiddels werkten onderzoekers op de achtergrond aan een vaccin dat bescherming kon bieden tegen de nieuwe variant.

Eind 2015 meldde de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht dat zij enkele wilde konijnen en gezelschapskonijnen na het overlijden had onderzocht en dat deze konijnen alle verschijnselen verbonden van RHD. Aangezien een deel van de konijnen was gevaccineerd, rees het vermoeden dat het om de nieuwe RHD-2 variant ging. Na gevallen uit utrecht en Gelderland volgden ook Groningen en Zuid-Holland. Van gevallen van RHD uit Limburg en Brabant wordt op dit moment nog onderzocht of hier ook RHD2 varianten tussen zitten. Gezien de geschiedenis van RHD is het echter zeer waarschijnlijk dat deze nieuwe variant zich definitief zal vestigen in Nederland. De vraag is niet of, maar wanneer de volgende variant zich aandient.


Zo snel mogelijk vaccineren

Een vaccin tegen RHD-2 liet relatief kort op zich wachten. Sinds de eerste melding van overleden konijnen, werkten onderzoekers in diverse laboratoria aan een aangepast vaccin. In Europa hebben op dit moment drie fabrikanten dergelijke vaccins ontwikkeld met de namen Novarvilap, Cunipravac en Filavac. Na vaccinatie beschermen de vaccins binnen zeven dagen tegen RHD-2. Bij vrijwel alle vaccins is de beschermingsduur nog in onderzoek, maar we mogen ervan uitgaan dat de bescherming voldoende is voor konijnen in de industrie. Voor het gezelschapskonijn is een herhaling van het vaccin vereist na drie tot zes weken, zodat de bescherming langer aanhoudt. In de loop van 2016 komt een aangepaste versie van Filavac beschikbaar die na een eenmalige injectie tegen zowel RHD-1 als RHD-2 beschermt gedurende één jaar.

Vakantieopvang en RHD-2

Het voorkomen van besmetting met RHD begint met een goede hygiëne. Vermijd contact met wilde konijnen. Een ook het geven van gras en groenten uit gebieden waar konijnen leven wordt afgeraden. Vaccineren kan grote problemen voorkomen. Wie huisdieren tijdens de vakantie opvangt wil deze na afloop graag in goede gezondheid afleveren. Voor honden en katten zijn er wettelijke eisen gesteld aan de vaccinaties. Bij konijnen is dat niet het geval. Desondanks verplichten de meeste pensions de myxomatose- en RHD vaccinaties. Het is ook aan te raden om de vaccinatie tegen RHD-2 te verplichten. Daarnaast is het in het kader van hygiëne verstandig om eigenaars uit te leggen dat zij geen bedding mee moeten nemen in de reismand, om verspreiding van ziekten te voorkomen.

Virus als populatieregulatie

Myxomatose en RHD zijn beide virussen die dodelijk zijn voor konijnen. Myxomatose wordt nog steeds gezien als grootste bedreiging voor Nederlandse konijnen, zowel voor het wilde als het gehouden konijn. Het virus dat zijn oorsprong vindt in Amerika, werd in 1896 voor het eerst ontdekt. Vanaf 1938 werd het virus geïntroduceerd in Australë om korte metten te maken met de konijnenplaag die een gevolg was van falend menselijk handelen. Het was de Franse bacterioloog Paul-Fèlix Armand-Delille die twee konijnen in zijn achtertuin besmette met het myxomatosevirus. Ondanks het idee dat zijn afgebakende tuin het virus wel zou beperken was hij de veroorzaker van de grootste virusinfectie bij konijnen in Europa. Hij had namelijk geen rekening gehouden met de mogelijkheid dat muggen een virus kunnen verspreiden. Deze manier van overdracht vormt ook nu nog steeds de grootste bedreiging voor konijnen. Het myxomatosevirus kan namelijk meer dan een halfjaar overleven op monddelen van de mug en vormt daarmee een regelmatig terugkerend probleem.


Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden
Muis Hamster Gerbil Rat Cavia Konijn Chinchilla Degoe
We hebben verschillende koekies voor knaagdieren, maar we hebben ook cookies die de website verbeteren! Vindt u dat goed? Ja Nee Meer over cookies »