Brandnetel voor onze dieren

  • Geplaatst op
  • Door René Hut
  • Geplaatst in Kruiden
  • 0
Brandnetel voor onze dieren

Brandnetel (Urtica) is een plantengeslacht waarvan in Nederland en België de grote brandnetel (Utrica dioica) en de kleine brandnetel (Utrica diotica)voorkomen. Het geslacht kent en 30-45 soorten.

De Brandnetel

De botanische naam Utricadioica komt van het Latijnse uro "ik brand", wat verwijst naar de pijnlijke en/of irriterende brandharen van de plant, en het Griekse dioica "twee huizen"verwijst naar de mannelijke en vrouwelijke lanten. De brandnetel is kosmopolitisch en een cultuurvolger. In Oost-Vlaanderen en het oosten van West-Vlaanderen is tingel of tengel een veel gebruikt woord voor brandnetel in het dialect. Op andere plaatsen in West-Vlaanderen spreekt met van netel, nettel of nittel.

Brandnetel algemeen

In Nederland en België komen de grote -en de kleine brandnetel voor. De bloemtrossen van de grote brandnetel hangen in okselstandige aren, van de kleine brandnetel staan ze rechtop. Beide brandnetels hebben brandharen aan de stengels en aan de onderzijde van het blad.
De bovengegronde delen van de brandnetel zijn rijk aan caroteen, vitamine C en ijzer. Ook komt vitamine D in de plant voor. Tot 20% aan kiezelzuur, kalium en nitraat kan in de plant voorkomen. Gedroogde brandnetels, liefst voor de bloei, zijn een goed voer voor geiten en konijnen, vanwege het hoge eiwitgehalte. Geiten eten de grote brandnetel ook graag vers. Zeer jonge planten, die nog gen brandharen hebben, kunnen vers aan konijnen gevoerd worden.

Brandharen (lang) en gewone haren

Brandnetels worden gemeden door de mens, omdat de brandharen van de plant bij aanraking zeer pijnlijk zijn. Het is één van de meest weinige onkruiden die iedereen bij naam kent. Aan de top van de knop van iedere branhaar zit een weerhaakje dat bij aanraking aan de huid vast komt te zitten. Daarbij breekt de knop van de brandhaar af en komt een mengsel van stoffen in de huid die de brandende en langdurig aanhoudende pijn veroorzaken. Ook ontstaan op de huid lichtere, jeukende bultjes, die netelblaren worden genoemd.
Onderzoeken uit 1849, 1917 en 1969 toonden aan dat brandharen acetylcholine, histamine, serotonine en mierenzuur bevatten. Laatstgenoemde stof zou de belangrijkste veroorzaker van de pijn zijn. Onderzoek uit 2006 toonde aan dat oxaalzuur en wijnsteenzuur waarschijnlijk de veroorzakers van de aanhoudende pijn zijn. Van acetylcholine, histamine, serotonine kon niet overtuigend worden aangetoond dat zij een belangrijke bijdrage aan de pijnlijke effecten leveren.
Wat de histamine betreft is het zelfs onduidelijk of deze afkomstig is van de brandharen of uit de mestcellen in de huid. Wie gedwongen is een brandnetelstengel vast te pakken, kan dat het beste met een lichte opwaartse beweging doen, omdat de brandharen van de stengel iets naar boven wijzen. De brand van de kleine brandnetel is pijnlijker en meer stekend dan van de grote brandnetel. Beide soorten hebben op de wortels geen brandharen en de bovenzijde van het blad bevat minder brandharen dan de onderzijde.

Gebruik in de keuken

Jonge brandnetelstengels van de grote brandnetel kunnen als een soort spinazie gegeten worden. In het voorjaar smaken de ongeveer 20 cm. lange stengels het beste. Zeer jonge stengels kunnen als sla gegeten worden. Van brandnetels kan soep gemaakt worden. Ook de bladeren van de brandnetel kunnen voor consumptie gebruikt worden. Hiervoor moeten de bladeren, na het plukken, worden gedroogd op en droge en luchtige plaats. Hierna kan er van de gedroogde bladeren thee worden getrokken. De brandharen worden geneutraliseerd zodra ze eventjes in heet water gezet worden. Het beste is om alleen jonge bladeren te gebruiken. Dit kan later in het seizoen bereikt worden, door alleen de topjes (3 cm) te oogsten. Oude bladeren hebben te veel nitriet. Een Friese specialiteit is brandnetelkaas.

Bron: Kleindier Magazine

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden
Muis Hamster Gerbil Rat Cavia Konijn Chinchilla Degoe
We hebben verschillende koekies voor knaagdieren, maar we hebben ook cookies die de website verbeteren! Vindt u dat goed? Ja Nee Meer over cookies »